Hoe moet ik milieubewust omgaan met gewasbeschermingsmiddelen?

Gewasbeschermingsmiddelen zijn een hulpmiddel voor de landbouwer die bijdragen tot de realisatie van een goede oogst. Voor de bijdrage tot een duurzame landbouw met de productie van kwalitatief hoogstaande en gezonde producten dienen de gewasbeschermingsmiddelen op een ecologisch en economisch verantwoorde manier gebruikt te worden. Zoniet kan dit leiden tot schadelijke effecten voor mens en milieu. Door het doorgedreven onderzoek dat noodzakelijk is voor de erkenning van middelen, wordt het gebruik van middelen bovendien ook erg duur. Het is belangrijk dat je de middelen oordeelkundig en gericht gebruikt.
Hieronder een lijstje met tips:

Voorkomen is beter dan genezen

• voorkom de ontwikkeling van onkruiden door de grond zo veel mogelijk te bedekken met bodembedekkende planten, maaibaar gras, matten of mulch;
• werk hygiënisch: ruim plantenafval en andere mogelijke infectiebronnen tijdig op en voer ze af naar een plaats van waaruit geen nieuwe infectie meer kan plaats vinden;
• geef kansen aan de ontwikkeling van natuurlijke vijanden door te voorzien in een spuitvrije zone langs bermen, hagen en houtkanten;
• kies rassen met een goede resistentie en denk aan vruchtwisseling;
• maak gebruik van de bestaande waarnemingen waarschuwingsdiensten in de teelt van boomkwekerijgewassen, granen, aardappelen, suikerbieten, fruit, spruiten, hop en witloof. Zij kunnen u bij de keuze van het meest efficiënte toepassingstijdstip begeleiden. Zo vermijdt u kalenderbespuitingen;
• volg demonstraties en projecten over gewasbescherming en zijn toepassingsmethoden. Permanente bijscholing is een noodzaak want er zijn steeds meer mogelijkheden en hulpmiddelen om het gebruik van middelen te beperken.

Overweeg alternatieven

Chemische bestrijding is immers niet de enige manier om ziekten en plagen te bestrijden.

• in sommige teelten kan u onkruid wieden en schoffelen, ook machinaal;
• ga na of geïntegreerde bestrijding of biologische bestrijding haalbaar zijn op uw bedrijf;
• vervang volleveldsbehandelingen door rijenbehandeling of bandbespuiting.

Juist product, juiste hoeveelheid, juiste timing

Als u gewasbeschermingsmiddelen gebruikt, kies dan voor het juiste product, met de juiste hoeveelheid en behandel op het juiste moment.

• kies de minst schadelijke producten, bij voorkeur beter afbreekbare producten en selectieve middelen;
• respecteer de voorschriften op het etiket en bijsluiter, gebruik slechts de strikt noodzakelijke dosis;
• ga na of uw professionele adviseur ook milieuvriendelijk en toekomstgericht denkt;
• spuit enkel op de werkelijk bedreigde percelen, dat is dus pas als de economische schadedrempel dreigt overschreden te worden;
• schaaf uw kennis over planten, ziekten en plagen geregeld bij;
• spuit op het ogenblik dat u de ziekte of parasiet goed kunt treffen. Volg daarvoor de waarschuwingen op die verschillende diensten publiceren;
• leef de wachttijd voor oogst voor het gebruik van de middelen per teelt strikt na, om residuen te vermijden.

Vermijd drift en afspoeling

• houd rekening met het weer voor u gaat spuiten, bij voorkeur windstil en niet te warm. Het is onverantwoord om te spuiten bij meer dan 3 beaufort. Spuit bij voorkeur 's avonds, dan is er minder wind en dus minder drift. Het is dan ook kouder dan overdag waardoor het product minder verdampt;
• spuit nooit als er regen wordt voorspeld;
• gebruik driftreducerende doppen;
• plaats de spuitboom niet te hoog en beperk de werkdruk en rijsnelheid;
• respecteer de spuitafstand t.o.v. aanpalende percelen en waterlopen. Met een onbeteelde zone van vijf meter langs waterlopen vermijdt u dat middelen afspoelen.

Vermijd puntvervuiling vóór het spuiten

• vermijd dat het spuittoestel gaat lekken, vervang versleten of lekkende doppen meteen;
• vermijd resten door nauwkeurig te berekenen hoeveel product u nodig hebt. Rond de cijfers bij uw berekeningen niet af;
• mors niet bij het bereiden van de vloeistof en laat de spuittank niet overlopen.
• mors niet wanneer u water tapt uit een waterloop. Zorg dat uw opzuigsysteem geen water laat terugvloeien in de waterloop;
• laat zegels van sproeistofbussen niet rondslingeren. Er kleeft vaak een gram zuiver product aan;
• spoel lege plastic verpakkingen, doppen en zegels uit en giet het spoelwater in de tank;
• werken met gewasbeschermingsmiddelen doet u beter niet op een verhard oppervlak zoals beton, tenzij op een uitgeruste vulplaats waar resten van middelen worden opgevangen en professioneel verwerkt. Anders gaat elke gemorste druppel immers direct naar de waterloop, al dan niet via de riool. Het is ook uit den boze om onkruid rond rioolputjes of op verharde oppervlakken te bespuiten;
• gebruik een spuitmachine met een spoelwatertank en fustreiniger na het spuiten;
• verdun de spuitresten en rij ze uit over het al behandelde gewas. Doe hetzelfde met het spoelwater van de spuittank en het reinigingswater van de machine. De grond fungeert dan als een buffer. Resten lozen in een waterloop, een riool of op verhard wegdek veroorzaakt enorme vervuiling;
• heeft uw spuittoestel geen spoelwatertank en ligt het behandelde veld ver van de spoelplaats? Rij het verdunde spoelwater dan uit op braakland;
• reinig uw spuittoestel onmiddellijk na de behandeling, voor de resten zich vastzetten. Laat het spuittoestel niet ongereinigd in de regen staan;
• bewaar lege verpakkingen, doppen en zegels in de Phytofar Recoverzakken;
• geef gewasbeschermingsmiddelen voor landbouwgebruik nooit door aan particulieren.

Meer informatie informatie rond de beperking van de verspreiding van gewasbeschermingsmiddelen in het milieu vindt u in de brochure 'Code van goede praktijken. Gewasbescherming (PDF-formaat 5,5MB opent in ander venster)' of op volgende websites:

www.zonderisgezonder.be (link opent in ander venster)
www.gewasbescherming.nl (link opent in ander venster)
www.phytofar.be/nl/pub.htm (link opent in ander venster)

Bron: Code van goede landbouwpraktijken Gewasbescherming