Document Acties
Hoe evolueert de nitraatvervuiling door de landbouw in Vlaanderen?
Sinds de zomer van 1999 werd het oppervlaktewatermeetnet van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) uitgebreid met een meetnet dat de verontreiniging van het oppervlaktewater met nitraten en fosfaten -afkomstig van de landbouw- opvolgt (MAP-meetnet). Oorspronkelijk bestond dit meetnet uit ongeveer 260 meetplaatsen verspreid over het gehele Vlaamse gewest. De Vlaamse Regering besliste in 2002 om de MAP-meetnetten voor grond- en oppervlaktewater uit te breiden tot circa 800 meetplaatsen. De MAP-meetpunten worden in principe minstens maandelijks en bijkomend na of tijdens neerslagrijke periodes bemonsterd. Per meetplaats worden jaarlijks ongeveer 15 monsternemingen en nitraatanalyses uitgevoerd. Uitzondering wordt gemaakt voor die MAP-meetpunten die altijd goed scoren. Om de kosten van het meetnet te drukken, worden die meetpunten minder intensief bemonsterd: ze krijgen het statuut van 'slapende meetpunten'.
De VMM rapporteert regelmatig de evolutie van de nitraatconcentraties in zijn meetnet door middel van het percentage MAP-meetpunten dat in de loop van een winterjaar de 50 mg nitraat/l overschrijdt.
| Omschrijving | 1999 - 2000 | 2000 - 2001 | 2001 - 2002 | 2002 - 2003 | 2003 - 2004 | 2004 - 2005 | 2005 - 2006 | 2006 - 2007 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| West-Vlaanderen | 74% | 73% | 66% | 57% | 72% | 67% | 67% | 66% |
| Oost-Vlaanderen | 64% | 45% | 29% | 23% | 39% | 33% | 34% | 33% |
| Antwerpen | 48% | 31% | 21% | 24% | 38% | 35% | 38% | 35% |
| Limburg | 58% | 50% | 45% | 25% | 26% | 29% | 30% | 35% |
| Vlaams-Brabant | 19% | 14% | 26% | 16% | 28% | 22% | 22% | 26% |
| Vlaanderen | 59% | 49% | 41% | 32% | 45% | 41% | 42% | 42% |
Tabel Percentage MAP-meetpunten van het gehele MAP-meetnet dat de maximale waarde van 50 mg nitraat/l minstens eenmaal overschrijdt in het beschouwde winterjaar (periode juli – juni) en gebied voor het oppervlaktewater
Uit deze cijfers blijkt dat de omvang van de nitraataanrijking van het Vlaamse oppervlaktewater, veroorzaakt door de landbouwsector, aanzienlijk blijft. Globaal genomen is er sprake van een verbetering van de toestand sinds de start van het MAP-meetnet in 1999. De gunstige trend van de eerste jaren zet zich echter niet door in de periode vanaf het winterjaar 2003-2004.
De situatie verschilt zeer sterk van streek tot streek. Het verband met de intensieve veehouderij (bvb. West-Vlaanderen, Kempen) en de tuinbouw (bvb. omgeving Sint-Katelijne-Waver, Maasbekken, West-Vlaanderen) komt duidelijk naar voren. De maatregelen voor de tuinbouwsector in het nieuwe Mestdecreet kunnen hieraan verhelpen.
De meetgegevens tot juni 2007 laten nog niet toe een uitspraak te doen over de impact van het nieuwe Mestdecreet op de kwaliteit van het oppervlaktewater.
Meer informatie over het MAP-meetnet oppervlaktewater vind je op de website van de VMM (link opent in ander venster).
De nitraatconcentratie in het freatisch (ondiep) grondwater onder landbouwgebied wordt sinds 2004 uitvoerig opgevolgd door VMM in het freatisch grondwatermeetnet (ook MAP-meetnet grondwater genoemd). Op ongeveer 2.100 meetlocaties gelegen in landbouwgebied wordt twee tot vier maal per jaar op verschillende dieptes onder meer de nitraatconcentratie opgemeten. Resultaten zijn online beschikbaar op de website dov.vlaanderen.be (link opent in ander venster). Het aantal putten, waar een overschrijding van de nitraatnorm (50 mg/l) werd vastgesteld schommelt sinds het opstarten van de meetcampagnes tussen 35 en 40%. Voor de richtwaarde voor grondwater van 25mg nitraat per liter liggen de percentages tussen 45 en 51%.
De plandoelstelling in het MINA-plan 3 om geen overschrijdingen meer van de maximale nitraatnorm van 50 mg/l in 2007 in het grondwater te meten, is niet gehaald.
Voor fosfaat worden minder uitspoelingen naar het grondwater vastgesteld.
