Wat is de watertoets en wanneer treedt dit instrument in werking?

De overheid die beslist over een vergunning, plan of programma, moet de impact op het watersysteem inschatten, de watertoets. De watertoets, ingeschreven in het decreet integraal waterbeleid, moet uitvoering geven aan het principe van de integratie van het waterbeleid bij de vergunningverlening (ook bij milieuvergunning, stedenbouwkundige vergunning,..) en de planvorming.

Als de overheid een schadelijk effect op het watersysteem vaststelt, moet zij in de beslissing over de vergunning, het plan of het programma voorwaarden opleggen die dat schadelijk effect voorkomt, beperkt, herstelt of compenseert. In laatste instantie kan de vergunning, het plan of het programma worden afgekeurd. Indien een schadelijk effect op de grondwatertoestand niet voorkomen kan worden, kan een vergunning, plan of programma enkel goedgekeurd worden bij activiteiten van groot maatschappelijk belang (mits de nodige beperkingen, herstel – of compensatiemaatregelen).

Aanvankelijk was de watertoets verplicht voor alle vergunningen, plannen en programma's. Sinds 29 juni 2007 is het toepassingsgebied van de watertoets nauwer vastgelegd. De watertoets geldt in elk geval voor:

• stedenbouwkundige vergunningen;
• stedenbouwkundige attesten;
• planologische attesten;
• verkavelingsvergunningen;
• milieuvergunningen voor activiteiten met impact op het watersysteem;
• vergunning voor een watervang;
• machtiging voor het uitvoeren van buitengewone werken van verbetering aan de onbevaarbare waterlopen;
• natuurvergunning;
• ruimtelijke uitvoeringsplannen en BPA's;
• een plan van de nieuwe wegen en afwateringen, landschapsplan en herverkavelingsplan als vermeld in de wet op de ruilverkaveling;
• een inrichtingsplan inzake landinrichting;
• investeringsprogramma’s en technische plannen met een rechtstreekse invloed op het watersysteem (oa ook de plannen voor riolering, KWZI's e RWZI's);
• waterhuishoudingsplannen van Polders en Wateringen;
• natuurrichtplannen;

De Vlaamse regering zal nog een lijst opmaken van vergunningen, plannen en programma's waarop de watertoets verplicht is en een lijst van vergunningen, plannen en programma's waarvoor geen watertoets nodig is.

De overheid die beslist moet de watertoets uitvoeren. Bij stedenbouwkundige vergunningen en milieuvergunningen zal dit in veel gevallen de gemeente zijn. Bij gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (GRUP) bijvoorbeeld, voert de provincie (die het GRUP goedkeurt) de watertoets uit. Het is wel wenselijk en bevorderlijk voor de vlotte afhandeling van de procedures dat de initiatiefnemer van een vergunning, plan of programma voldoende informatie aanreikt zodat de beslissende overheid de watertoets vlot kan uitvoeren.

De gemeente kan advies vragen over het al dan niet optreden van een schadelijk effect en de op te leggen voorwaarden. Deze adviesvraag wordt verplicht als de gemeente twijfelt over het voorkomen van het schadelijk effect en de op te leggen verplichtingen.
De adviesinstantie wordt aangeduid door de Vlaamse overheid.

Voor vergunningen gebeurde dit al in een uitvoeringsbesluit. Hierin staan tevens beoordelingsschema's om de watertoets voor vergunningen uit te voeren. Zodra er sprake kan zijn van een schadelijk effect moet men deze beoordelingsschema's volgen.

De beoordelingsschema's staan in een gebruiksvriendelijk internetinstrument op www.watertoets.be (link opent in ander venster). Op deze site vindt u veel extra achtergrondinformatie, veel gestelde vragen en juridische info over de watertoets.

De Vlaamse overheid werkt aan meer specifieke richtlijnen voor plannen en programma's.